Τα τρόφιμα είναι το συστατικό που στηρίζει τη ζωή, και αυτοί που φροντίζουν για την παραγωγή τους, οι αγρότες, είναι συνεπώς οι φροντιστές της βιωσιμότητας. Αυτό μπορεί να ακούγεται κάπως υπερβολικό για μια τόσο επίγεια δραστηριότητα, αλλά εάν ίσως η κοινωνία τούς αντιμετώπιζε ανάλογα, η εργασία τους θα μπορούσε να εκτιμηθεί με περισσότερο σεβασμό και να υποστηριχθεί. Είναι γεγονός ότι, ιδιαίτερα στις πλουσιότερες χώρες, οι αγρότες αποτελούν ένα ποσοστό του λαού που διαρκώς συρρικνώνεται, ενώ οι μη-αγρότες γίνονται όλο και περισσότερο άσχετοι με την παραγωγή της τροφής. Έτσι η σημασία που έχει ο αγρότης στην κοινωνία τείνει να παραγνωρίζεται και να αγνοείται από την πολιτική και τις κοινωνικές διεργασίες.

Κάτι που θα μπορούσε να επιδράσει ώστε να αναστραφεί αυτή η τάση είναι η ανάπτυξη οικολογικής συνείδησης, μέσα από την οποία οι άνθρωποι θα μπορούν να αντιλαμβάνονται όλο και πιο καθαρά πόσο απέραντη και αλληλένδετη είναι η σειρά των παραγόντων που επηρεάζουν όλα τα πλάσματα. Οι αγρότες είναι οι φροντιστές μιας σημαντικής μερίδας αυτών των ζωντανών όντων, φυτών και ζώων. Έτσι λοιπόν ο τρόπος με τον οποίο οι αγρότες μεταχειρίζονται τα πλάσματα που έχουν στη φροντίδα τους έχει σημαντικές επιπτώσεις, ακόμη και για οικοσυστήματα που εκτείνονται πέρα από τα αγροκτήματά τους. Ακριβώς εδώ εφαρμόζεται άμεσα η γενική αρχή ότι οι ορθές σχέσεις με όλα τα βασίλεια της φύσης είναι ουσιώδεις, αν θέλει η ανθρωπότητα να έχει και να δημιουργήσει ένα βιώσιμο μέλλον, ακόμη και γι αυτή την ίδια.

Οι αγρότες κυρίως κατέχουν τον συνδετικό ρόλο μεταξύ ανθρωπότητας και φύσης, και αυτό τους φέρνει σε μια θέση ιδιαίτερης ευθύνης. Πλην όμως οι αγρότες πιέζονται έντονα από τις νεώτερες μεθόδους που δημιουργεί η εκβιομηχάνιση και η βασισμένη στο πετρέλαιο οικονομία. Η όλη ιστορία της βιομηχανοποιημένης καλλιέργειας μεγάλης κλίμακας είναι εντελώς πρόσφατη κι έτσι δεν θα πρέπει μας εκπλήσσει το γεγονός ότι η κοινωνία βρίσκεται ακόμη σε στάδιο προσαρμογής απέναντι σε αυτήν την αλλαγή. Μια πιθανή κατάληξη αυτής της τάσης θα ήταν να δούμε ακόμη και το τέλος του αγρότη ως ελεύθερου επαγγελματία, και τους αγρότες να γίνονται υπάλληλοι εταιριών.

Σε κάθε περίπτωση πάντως μοιάζει απίθανο να επιστρέφουμε στις «παλιές καλές μέρες» των οικογενειακών αγροκτημάτων που διέθεταν αυτάρκεια, όταν οι άνθρωποι κατανάλωναν τους καρπούς της εργασίας τους, και επομένως έδειχναν περισσότερη φροντίδα για την εργασία της παραγωγής. Η «υπεύθυνη» καλλιέργεια, η γεωργία, γίνεται είναι όλο και περισσότερο μια δραστηριότητα ομαδική, σε αντιδιαστολή με τις παλαιές ημέρες, όταν οι οικογένειες δούλευαν τη γη απομονωμένες. Καθώς ήδη κινούμαστε από μια Εποχή προς την επόμενη, φυσιολογικά προκύπτει σύγχυση. Η ανθρωπότητα βρίσκεται στο στάδιο αξιολόγησης εκείνων που χρησιμοποιούσαν οι παλαιές μέθοδοι, καθώς ταυτόχρονα εισάγονται νέες, ομαδικές προσεγγίσεις, πιο σύμφωνες με το πνεύμα της Εποχής του Υδροχόου.

Αυτό θα πάρει κάποιο χρόνο, και μερικοί αγρότες θα πετύχουν να προσαρμοστούν, ενώ άλλοι θα αποτύχουν. Καθώς πάντως θα αυξάνουν οι δυνατότητες για μόρφωση και εκπαίδευση, οι άνθρωποι θα έχουν περισσότερες επιλογές για επαγγελματική απασχόληση, είτε σε σχέση με την γη και την καλλιέργεια, είτε όχι. Πάντως, έστω και αν δεν χρειάζεται όλοι να απασχολούνται και να εργάζονται στην αγροτική παραγωγή, είναι εύλογο να σκεφθούμε πόσο σημαντικό θα ήταν εάν οι αστικοποιημένοι πληθυσμοί συνειδητοποιούσαν και αντιλαμβανόντουσαν καλύτερα τη διαδικασία της ανάπτυξης των φυτών και των ζώων, τον εποχιακό και κυκλικό ρυθμό της αγροτικής παραγωγής, τις πολύπλοκες ιδιομορφίες που προκαλούν οι διαφορές στον τύπο του εδάφους και η μορφολογία των εκτάσεων. Και κάτω από όλες αυτές τις περίπλοκες μορφές, μέσω όλων των πλασμάτων, κυλά η ενέργεια της Μιας Ζωής, που τα ενώνει στους αιώνιους κύκλους της γέννησης, της αύξησης, του θανάτου και της αναγέννησης, προς νέες και ικανοποιητικότερες μορφές. Αυτό το ενιαίο της ενέργειας υπογραμμίζει τη σημασία της γενναιοδωρίας της φύσης, και την ανάγκη για τη μεταχείριση όλων των όντων με σεβασμό. Πάνω σε αυτούς τους δύο τομείς οι σύγχρονες μέθοδοι καλλιέργειας, ως τμήμα μιας βιομηχανοποιημένης οικονομίας, έχουν ακόμη πολύ δρόμο να κάνουν. Μέσα στην αλληλουχία όλων αυτών κανένας από εμάς, ως καταναλωτές και πολίτες, δεν δικαιούται να αποποιείται των δικών του ευθυνών.

Στα άρθρα που ακολουθούν, εξετάζουμε μερικά από αυτά τα ζητήματα λεπτομερέστερα. Δεν υπάρχουν εύκολες, ούτε στερεότυπες απαντήσεις σ’ ένα τόσο σύνθετο θέμα, αλλά εμείς ελπίζομε θα παρακινηθούν οι αναγνώστες μας να εξετάσουν με ποιο τρόπο θα μπορούσε να επιδράσει σε όλα αυτά η ενέργεια καλής θέλησης.

Audio versions

Windows

Apple Mac

ΣΕ ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΜΙΑΣ ΝΕΑΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ

Μια ματιά στον τρόπο με τον οποίο το βιομηχανικό σύστημα αγροτικής παραγωγής χρειάζεται μεταρρύθμιση.

Περισσότερα

Από τον Αγρό ως το Τραπέζι

Μια προσέγγιση του ζητήματος της μεταφοράς τροφίμων από τον αγρό ως το τραπέζι.

Περισσότερα

Πρωτοβουλίες Συναδέλφων

Δύο πρωτοβουλίες υπηρεσίας, για τις οποίες ενημερωθήκαμε πρόσφατα.

Περισσότερα