Πνευματικές Τέχνες

Δεν μπορούμε να μιλήσουμε για την τέχνη χωρίς να μιλήσουμε και για την ομορφιά. Διότι η αναζήτηση της ομορφιάς και η έκφρασή της στη μορφή είναι ένας από τους κύριους λόγους στην ύπαρξη της τέχνης. Σε ένα υλιστικό και επιφανειακό επίπεδο, η τέχνη χρησιμοποιείται συχνά για να διασκεδάσει και να ψυχαγωγήσει, αλλά σε όλη την ιστορία διαπιστώνουμε ότι η τέχνη έχει επίσης χρησιμοποιηθεί συνειδητά ως πνευματικό εργαλείο, για να μας αφυπνίσει στην ομορφιά της ψυχής στην καρδιά του σύμπαντος κόσμου, καθώς και στην ομορφιά κάθε ανθρώπινης ψυχής.

Ισχύει, ενδεχομένως, ότι τα μεγαλύτερα καλλιτεχνικά επιτεύγματα του παρελθόντος άνθισαν ως έκφραση της θρησκευτικής παρόρμησης. Ωστόσο, η πνευματικότητα εμπερικλείει ένα πολύ ευρύτερο πανόραμα ανθρώπινης σκέψης, έφεσης και δραστηριότητας από την αμιγώς θρησκευτική προσέγγιση. Η ομορφιά μπορεί να γίνει αντιληπτή στα πάντα και οι καλλιτέχνες κάθε είδους πάντοτε το γνώριζαν αυτό. Είτε εξετάζουμε τη μουσική, τη ζωγραφική, το θέατρο, την ποίηση είτε τον χορό, υπάρχουν πλήθος από παραδείγματα συνθετών, καλλιτεχνών, ηθοποιών, συγγραφέων και χορογράφων, των οποίων το έργο είναι εμπνευσμένο από την ψυχή. Έχουν πάρει τα μυθικά γεγονότα που αιώνια εκφράζουν τα μεγάλα αρχέτυπα της ανθρώπινης ψυχής, και τα έχουν ενσωματώσει σε μια μορφή που τους έχει δώσει νόημα και δύναμη για τη δική τους εποχή. Μέσα από τις δικές τους ευαισθησίες, έχουν επιτρέψει σε όλους μας να γίνουμε πιο ευαίσθητοι στα θαύματα του περιβάλλοντός μας. Έχουν επίσης ασχοληθεί με το μυστήριο του εκτυλισσόμενου θείου σχεδίου και μέσα από το έργο τους έχουν καταφέρει να εστιάσουν τις σκέψεις μας σε μια εποικοδομητική χρήση των νέων ενεργειών που επηρεάζουν συνεχώς την καρδιά και τη διάνοια των ανθρώπων.  

Ένα υπέροχο τέτοιο παράδειγμα είναι η συνεργασία του καλλιτέχνη Νίκολας Ρέριχ, του συνθέτη Ιγκόρ Στραβίνσκι και του χορευτή και χορογράφου Νιζίνσκι στη δημιουργία του διάσημου μπαλέτου «Η Τελετουργία της Άνοιξης». Το έργο αυτό προκάλεσε αναταραχή, όταν παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Παρίσι το 1913. Ωστόσο, τώρα, πολλά χρόνια αργότερα, μπορούμε να το δούμε ως μια αρχετυπική ενσάρκωση της εισερχόμενης ενέργειας της τάξης, της τελετουργίας και της αναγέννησης, με την δυνατότητα να φέρει νέα ζωή, νέα κατανόηση και νέο πολιτισμό σε μια ανθρωπότητα που επρόκειτο να ρημάξει από τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο το 1914.

Η σπουδαία τέχνη, πνευματικά εμπνευσμένη, δεν είναι ποτέ άχρωμη. Πάντα ανοίγει νέους δρόμους στις ιδέες, συχνά στο στυλ και ιδιαίτερα στην εφέλκυση και την αντίληψη της ομορφιάς. Ως εκ τούτου, συχνά προκαλεί αρχικά μια ανατρεπτική επίδραση, καθώς καταρρίπτει τις συμβατικές στάσεις και τα αποδεκτά πρότυπα αισθητικής. Αν είναι όμως πραγματικά σπουδαία και επομένως πνευματική, θα είναι επίσης σε θέση να αποκαλύψει άγνωστες μέχρι τώρα πτυχές της ομορφιάς και της αλήθειας που ενσωματώνονται στον παγκόσμιο νου.  

Αυτό ακριβώς συμβαίνει με τα καλύτερα τηλεοπτικά δραματικά έργα. Όταν πέθανε ο Βρετανός σεναριογράφος και δημοσιογράφος Dennis Potter, οι σχολιαστές μίλησαν για το κύρος του ως καλλιτέχνη. Το έργο του ήταν πάντα αμφιλεγόμενο, απεικονίζοντας ενίοτε την πιο άθλια πλευρά της ζωής. Ωστόσο, όπως διευκρίνισαν οι κριτικοί, χρησιμοποιούσε την τέχνη του με ένταση και ακεραιότητα σαν έναν καθρέφτη ώστε να μπορούμε να δούμε τον εαυτό μας όπως πραγματικά είμαστε, ψυχές ενσαρκωμένες σε έναν υλικό κόσμο με προσωπικότητες που μπορεί μερικές φορές να ανταποκρίνονται στα ευγενέστερα ιδανικά και να μεταδίδουν με αγνότητα τις ποιότητες της ψυχής, αλλά που άλλες φορές μπορεί να τις μπλοκάρουν.
Η τέχνη στη ζωή της ανθρωπότητας είναι εξαιρετικά πλούσια και ποικίλη. Για να πάρουμε μια ιδέα του εύρους της, ας σκεφτούμε για μια στιγμή τη μακρά παράδοση της δημιουργικής αφήγησης, την ιταλική αναγεννησιακή ζωγραφική, την τέχνη των ιθαγενών, την ελληνική τραγωδία, τον χορό σε Ινδικούς ναούς, τον Μπετόβεν – αυτόν τον μεγάλο μουσικό απόστολο της αναζήτησης και της πραγμάτωσης τής ελευθερίας από την ανθρωπότητα, καθώς και τα πολλά σύγχρονα πειράματα σε νέες μορφές έκφρασης της ομορφιάς.

Παρ’ όλα αυτά, μπορούμε να δούμε ότι από πνευματική άποψη ο σκοπός της τέχνης είναι ασφαλώς κάτι εξαιρετικά απλό. Πρόκειται για την αναγνώριση ότι η ομορφιά μπορεί να αποκαλύψει δυναμικά τις βαθύτερες αλήθειες της ύπαρξης. Στην πραγματικότητα είναι κάτι περισσότερο από αυτό – με έναν μυστηριώδη τρόπο η ομορφιά είναι αυτή η ίδια η βαθιά αλήθεια. Όπως έγραψε ο Χαλίλ Γκιμπράν στον Προφήτη: «Η ομορφιά είναι ζωή, όταν η ζωή αποκαλύπτει το ιερό της πρόσωπο. Αλλά εσύ είσαι η ζωή και εσύ είσαι το πέπλο. Η ομορφιά είναι η αιωνιότητα που κοιτάζει τον εαυτό της στον καθρέφτη. Αλλά εσύ είσαι η αιωνιότητα και εσύ είσαι ο καθρέφτης».